आधुनिक चिकित्सा विज्ञानमा शल्यक्रियाको क्षेत्रमा ल्यापरोस्कोपिक सर्जरी (Laparoscopic Surgery) एक महत्वपूर्ण र कम चिरा प्रयोग हुने शल्यक्रिया प्रविधिका रूपमा विकसित भएको छ। यसलाई सामान्य भाषामा ‘की-होल सर्जरी (Key-hole Surgery)’ वा मिनिमली इनभेसिभ सर्जरी (Minimally Invasive Surgery) पनि भनिन्छ। झापाको भद्रपुरस्थित ओम साई पाथिभरा हस्पिटल मा आवश्यकताअनुसार आधुनिक शल्यक्रिया प्रविधिको प्रयोग गरी बिरामीको उपचार गरिन्छ।
परम्परागत खुला शल्यक्रियाको तुलनामा धेरै ल्यापरोस्कोपिक प्रक्रियामा ठूलो चिरा लगाउनु पर्दैन। स-साना चिराबाट क्यामेरा र विशेष उपकरणहरू प्रयोग गरी शल्यक्रिया गरिने भएकाले धेरै अवस्थामा दुखाइ कम हुनु, घाउ सानो हुनु र दैनिक गतिविधिमा तुलनात्मक रूपमा छिटो फर्कन सकिनुजस्ता फाइदा हुन सक्छन्। यद्यपि उपचारको परिणाम र रिकभरी समय शल्यक्रियाको प्रकार, बिरामीको स्वास्थ्य अवस्था तथा अन्य विभिन्न कारणअनुसार फरक हुन सक्छ।
ल्यापरोस्कोपिक सर्जरीमा पेट वा पेल्भिस क्षेत्रमा स-साना चिरा बनाएर विशेष क्यामेरा (Laparoscope) र शल्यक्रिया उपकरणहरूको प्रयोग गरिन्छ। परम्परागत खुला शल्यक्रियाको तुलनामा धेरै अवस्थामा चिरा सानो हुने, postoperative discomfort कम हुन सक्ने र अस्पताल बसाइ तथा रिकभरी अवधि छोटो हुन सक्ने फाइदा देखिन्छ।
ल्यापरोस्कोपिक सर्जरी के हो?
ल्यापरोस्कोपिक सर्जरी एक आधुनिक शल्यक्रिया विधि हो, जसमा पेट वा पेल्भिस क्षेत्रमा सामान्यतया केही स-साना चिरा बनाइन्छ। एउटा चिराबाट ल्यापरोस्कोप (Laparoscope) नामक क्यामेरा शरीरभित्र प्रवेश गराइन्छ। यस क्यामेराले शरीरभित्रका अंगहरूको स्पष्ट दृश्य मोनिटरमा देखाउँछ। आवश्यकताअनुसार अन्य चिराबाट विशेष शल्यक्रिया उपकरणहरू प्रवेश गराई चिकित्सकले शल्यक्रिया सम्पन्न गर्छन्।
कुनै-कुनै अवस्थामा शल्यक्रियाको क्रममा थप चिरा आवश्यक पर्न सक्छ। त्यस्तै, बिरामीको अवस्था वा शल्यक्रियाको जटिलताअनुसार ल्यापरोस्कोपिक विधिबाट खुला शल्यक्रियामा परिवर्तन गर्नुपर्ने अवस्था पनि आउन सक्छ। यस्तो निर्णय बिरामीको सुरक्षालाई प्राथमिकता दिएर शल्यक्रिया गर्ने टोलीले गर्छ।
यो प्रविधि किन रोज्ने?
ल्यापरोस्कोपिक प्रविधिको प्रमुख विशेषता भनेको शरीरमा तुलनात्मक रूपमा सानो चिराबाट शल्यक्रिया गर्न सकिनु हो। धेरै प्रकारका उपयुक्त शल्यक्रियामा यसले तन्तुमा हुने क्षति कम गर्न, postoperative discomfort घटाउन र घाउ सानो राख्न मद्दत गर्न सक्छ। केही अवस्थामा अस्पताल बसाइ पनि छोटो हुन सक्छ।
तर ल्यापरोस्कोपिक सर्जरी सबै बिरामी वा सबै प्रकारका शल्यक्रियाका लागि उपयुक्त हुँदैन। कुन प्रविधि प्रयोग गर्ने भन्ने निर्णय बिरामीको स्वास्थ्य अवस्था, रोगको प्रकृति, शल्यक्रियाको प्रकार र अन्य चिकित्सकीय पक्षको मूल्याङ्कनपछि गरिन्छ।
| विशेषता | परम्परागत खुला सर्जरी (Open Surgery) | ल्यापरोस्कोपिक सर्जरी |
|---|---|---|
| चिराको आकार | प्रायः ठूलो चिरा आवश्यक पर्न सक्छ | सामान्यतया स-साना चिरा |
| दाग | तुलनात्मक रूपमा ठूलो हुन सक्छ | सामान्यतया सानो हुन सक्छ |
| अस्पताल बसाइ | शल्यक्रियाको प्रकारअनुसार फरक | धेरै प्रक्रियामा तुलनात्मक रूपमा छोटो हुन सक्छ |
| रिकभरी | शल्यक्रियाको प्रकारअनुसार फरक | धेरै अवस्थामा तुलनात्मक रूपमा छिटो हुन सक्छ |
“ल्यापरोस्कोपिक सर्जरी आधुनिक शल्यक्रियामा प्रयोग हुने महत्वपूर्ण प्रविधि हो। उपयुक्त बिरामीमा यसको प्रयोगले सानो चिरा, कम postoperative discomfort र तुलनात्मक रूपमा छिटो रिकभरी जस्ता फाइदा दिन सक्छ। तर प्रत्येक बिरामीका लागि उपयुक्त उपचार विधि चिकित्सकीय मूल्याङ्कनपछि मात्र निर्धारण गरिन्छ।”
— शल्यक्रिया विभाग, ओम साई पाथिभरा हस्पिटल
गर्नुपर्ने कुराहरू (Do's)
- शल्यक्रियापछि चिकित्सकले दिएको औषधि र निर्देशनहरू नियमित रूपमा पालना गर्ने।
- घाउको हेरचाह चिकित्सक वा स्वास्थ्यकर्मीले दिएको निर्देशनअनुसार गर्ने।
- शरीरले सहनेअनुसार हल्का हिँडडुल गर्ने र पर्याप्त आराम गर्ने।
- पोषिलो तथा सन्तुलित आहार लिने र पर्याप्त पानी पिउने, यदि चिकित्सकले अन्यथा सल्लाह नदिएको भए।
नगर्नुपर्ने कुराहरू (Don'ts)
- चिकित्सकको अनुमति नलिई भारी सामान उठाउने वा अत्यधिक शारीरिक गतिविधि नगर्ने।
- घाउमा आफूखुसी औषधि, मलम वा अन्य पदार्थ प्रयोग नगर्ने।
- डाक्टरको सल्लाहबिना औषधि बन्द गर्ने वा परिवर्तन नगर्ने।
- शल्यक्रियापछि असामान्य लक्षण देखिएमा त्यसलाई बेवास्ता नगर्ने।
शल्यक्रियापछि उच्च ज्वरो आएमा, घाउबाट असामान्य रूपमा रगत वा पिप आउन थालेमा, दुखाइ लगातार बढ्दै गएमा, बारम्बार बान्ता भएमा, अत्यधिक कमजोरी वा चक्कर आएमा, पेट असामान्य रूपमा फुलिएमा वा श्वास फेर्न गाह्रो भएमा तुरुन्त चिकित्सक वा स्वास्थ्य संस्थासँग सम्पर्क गर्नुहोस्।
के ल्यापरोस्कोपिक सर्जरी सबैका लागि उपयुक्त हुन्छ?
हुँदैन। ल्यापरोस्कोपिक सर्जरी धेरै प्रकारका शल्यक्रियामा प्रभावकारी विकल्प हुन सक्छ, तर सबै बिरामी र सबै अवस्थाका लागि यो उपयुक्त नहुन सक्छ। बिरामीको स्वास्थ्य अवस्था, रोगको प्रकृति, शल्यक्रियाको प्रकार र अन्य चिकित्सकीय पक्षको मूल्याङ्कन गरेपछि चिकित्सकले उपयुक्त शल्यक्रिया विधि छनोट गर्छन्।
ल्यापरोस्कोपिक सर्जरीपछि कति समयमै सामान्य काममा फर्कन सकिन्छ?
रिकभरीको समय शल्यक्रियाको प्रकार, बिरामीको स्वास्थ्य अवस्था र शल्यक्रियाको जटिलताअनुसार फरक हुन्छ। केही सामान्य प्रक्रियापछि बिरामी तुलनात्मक रूपमा छिटो दैनिक गतिविधिमा फर्कन सक्छन् भने जटिल शल्यक्रियामा बढी समय लाग्न सक्छ। आफ्नो काम र शारीरिक गतिविधि कहिलेदेखि सुरु गर्ने भन्ने विषयमा चिकित्सकको सल्लाह पालना गर्नु उचित हुन्छ।
ल्यापरोस्कोपिक सर्जरीमा दुखाइ हुँदैन?
ल्यापरोस्कोपिक सर्जरीमा ठूलो चिरा नहुने भएकाले धेरै अवस्थामा खुला शल्यक्रियाको तुलनामा postoperative pain कम हुन सक्छ। तर कुनै पनि शल्यक्रियापछि केही मात्रामा दुखाइ वा असहजता हुन सक्छ। यसको व्यवस्थापनका लागि चिकित्सकले आवश्यक औषधि तथा अन्य सल्लाह दिन्छन्।
ल्यापरोस्कोपिक सर्जरी महँगो हुन्छ?
यसको लागत शल्यक्रियाको प्रकार, प्रयोग हुने उपकरण, अस्पतालमा बसाइ, औषधि तथा अन्य चिकित्सकीय आवश्यकताअनुसार फरक हुन्छ। त्यसैले सबै ल्यापरोस्कोपिक शल्यक्रियालाई एउटै मूल्य वा लागतमा तुलना गर्न मिल्दैन। उपचारअघि सम्बन्धित शल्यक्रिया र अनुमानित खर्चबारे अस्पतालसँग जानकारी लिन सकिन्छ।
ल्यापरोस्कोपिक सर्जरीसम्बन्धी थप जानकारी, चिकित्सकीय परामर्श वा अपोइन्टमेन्टका लागि कृपया हामीलाई सम्पर्क गर्नुहोस्:
फोन: ९८५२६२३०२३, ९८५२६२३०३२, ९८५२६२३०३५, ९८५२६७८८२०
थप जानकारीका लागि हाम्रो वेबसाइट https://www.omsaipathibharahospital.com/ मा जानुहोस्।
